برنامه پيشگيري و كنترل فشارخون بالا

خون به علت داشتن نيرو ( فشار ) در شريانهاي اعضاء بدن جاري مي شود و مواد غذايي و اكسيژن را به قسمتهاي مختلف بدن مي رساند و هم چنين مواد زايد را از بافتها دور مي كند . اين نيروكه توسط ضربان قلب ودر اثر برخورد خون به جدار شريان بوجود مي آيد فشار خون ناميده مي شود . فشار خون در دو سطح اندازه گيري مي شود ، يكي در زماني كه قلب منقبض مي شود و خون وارد سرخرگ ها مي شودو در اين حالت فشار خون به حداكثرمقدارخود مي رسد كه به آن فشار حداكثر يا سيستول يا ماكزيمم مي گويند ، و ديگري در زمانيكه قلب در حالت استراحت است و در اين حالت فشار خون به حداقل مقدارخود مي رسد كه به آن فشار حداقل يا دياستول يا مينيمم مي گويند.واحد اندازه گيري فشارخون ميلي متر جيوه است. متوسط فشار ماكزيمم در حد طبيعي120 ميليمتر جيوه و متوسط فشار مينيمم در حدطبيعي80 ميليمتر جيوه است . اين دو سطح فشار خون به صورت يك كسر مانند 80/120 نشان داده مي شود كه عدد فشارخون ماكزيمم در بالاي كسر و عدد فشارخون مي نيمم در پايين كسر قرار مي گيرد.

فشار خون طبيعي براي افراد بالغ كمتر از 90/ 140 ميليمتر جيوه است. يعني هم فشار ماكزيمم بايد كمتر از 140 ميلي متر جيوه باشدو هم فشار مي نيمم بايد كمتر از 90 ميلي متر جيوه باشد. اگر فشار خون ماكزيمم 140 ميلي متر جيوه و بيشترويا فشارخون مينيمم 90 ميليمتر جيوه و بيشتر باشد، بعنوان فشار خون بالا محسوب مي شود .

برنامه كنترل و پيشگيري از فشارخون بالا با هدف شناسايي و درمان بيماران ابتدا در سال 1383در كل مراكز بهداشتي درماني روستايي  كشور ادغام شد و به دنبال آن در آذر ماه 1395دركليه مراكز بهداشتي درماني شهري تمام كشور نيز ادغام گرديد.

انواع فشار خون بالا:

علت 90 الي95درصد فشار خون بالادر افراد مبتلا ناشناخته است كه به اين نوع فشار خون بالاي اوليه گفته مي شود . اگر علت فشار خون بالا شناخته شده باشد ، مثلا به علت بيماريهاي كليه ، بيمــــاري غده فوق كليوي يا مصرف قرصهاي ضد بــارداري و ..باشد آنرا فشار خون بالاي ثانويه مي نامند. اين نوع حدود 5 الي10درصد بيماران مبتلا به فشارخون بالا را شامل مي شود.

عوامل خطرزمينه ساز(مستعد كننده) فشار خون بالا:

همانطور كه ذكر شد بيماري فشار خون بالاي اوليه علت مشخصي ندارد ولي عوامل زير احتمال ابتلاء به اين بيماري را افزايش مي دهند :

1-ارث : در برخي خانواده ها استعداد ابتلاء به بيماري فشار خون بالا وجود دارد . يعني اگر والدين ، خواهر و يا برادر مبتلا به فشار خون بالا باشند، احتمال ابتلاء به فشار خون بالا در فرد زياد است .

2-جنس : شيوع فشار خون بالا در مردان جوان و ميانسال بيشتر از زنان جوان و ميانسال (تا 50 سال )است اما در سنين بالاتر اين اختلاف كم مي شود .

3-سن : با افزايش سن شيوع فشار خون بالا نيز افزايش مي يابد .

4- افزايش چربي خون

5-مصرف سيگار و ساير دخانيات

چربي خون بالا و مصرف دخانيات اگر چه بطور مستقيم موجب افزايش فشار خون نمي شوند   اما در دراز مدت بعلت ايجاد بيماري تصلب شرائين (سختي جدار رگها) باعث تشديد فشار خون بالا مي گردند .

6- چاقي : احتمال ابتلا به بيماري فشار خون بالا در افراديكه چاق هستند بيشتر است.

7- بيماري قند ( ديابت ) : در صورتي كه مقدار قند موجود در خون بالاتر از حد طبيعي باشد، فردمبتلا به بيماري ديابت است واز عوارض مهم آن بيماري قلبي - عروقي، فشار خون بالا ، اختلال بينايي و آسيب كليه مي باشد .

8-كم تحركي و نداشتن فعاليت جسماني: كم تحركي از راههاي مختلف مي تواند زمينه ساز فشار خون بالا باشد ، از جمله كم تحركي مي تواند منجر به چاقي شده و چاقي يك عامل خطر زمينه ساز فشار خون بالا است .

9- حساسيت به نمك :دربعضي ازافراد مصرف زياد نمك(كلرورسديم) ‌همراه با افزايش فشارخون خواهد بود و كاهش مصرف نمك رژيم غذايي در تنظيم فشار خون تائير زيادي دارد.

10-فشارهاي روحي و عصبي: اگرچه تحقيقاتي وجود دارد كه تا“ثيرفشار هاي روحي و عصبي در افزايش فشارخون را نشان مي دهد، اما شواهد مذكور براي تاييد قطعي اين رابطه كافي نيست.

توجه: افرادي كه يكي از شرايط بالا را داشته باشند ، جزء افراد در معرض خطر ابتلاء به فشارخون بالا محسوب مي شوند.

علائم بيماري فشار خون بالا:

افراديكه مبتلا به فشار خون بالاي اوليه هستند،ممكن است سالها بدون علامت باشنـد و از بيماري خود اطلاعي نداشته باشند و زماني دچار علائمي مثل سردرد ، تاري و اختلال ديد ، درد قفسه سينه ، سرگيجه و تنگي نفس به هنگام فعاليت مي شوند كه دچار عوارض فشار خون بالا شده اند.

در واقع اين علائم ،علائم عوارض فشارخون بالاست.لذاتنها راهي كه ميتوان به آن پي برد ، اندازه گيري فشار خون بوسيله دستگاه فشار سنج است .

عوارض بيماري فشار خون بالا:

فشار خون بالا سبب آسيب به كليه(نارسائي كليه) ،چشم(اختلال بينائي) ، قلب(سكته قلبي) و مغز(سكته مغزي) مي شودوبه همين دليل فشار خون بالا بيماري خطر ناكي به حساب مي آيد .

درمان بيماري فشار خون بالا:

فشارخون بالاي اوليه درمان قطعي نداردواحتمال بهبودي كامل بسيارنادراست، امااگرفشارخون بالابه موقع تشخيص داده و درمان شود و بيمار بطور مرتب تحت مراقبت باشد، قابل كنترل است و مي توان از عوارض آن پيشگيري نمود.در فشارخون بالاي ثانويه اگر علت و بيماري كه سبب ايجاد فشارخون بالا شده است درمان شود،در اكثر موارد فشارخون به وضع طبيعي برمي گرددو بيمار بهبود مي يابد.

فشارخون بالا عامل مهم بيماري عروق كرونر قلب و ايسكمي قلبي و نيز سكته مغزي خونريزي دهنده مي باشد و ارتباط مثبت و مستمر با آن ها دارد.

در دنيا حدود 62 درصد بيماري عروق مغزي و 49درصد  بيماري ايسكميك قلبي منتسب به فشارخون در محدوده مطلوب است (فشارخون سيستول بيشتر از 115 ميلي متر جيوه).

از ديگرعوارض فشارخون بالا نارسايي قلبي، بيماري عروق محيطي، خونريزي فوندال و پاپيلو ادما است. درمان فشارخون بالا و كاهش آن به كمتر از 90/140ميلي متر جيوه با كاهش مهمي در عوارض بيماري قلبي عروقي همراه بوده است.

افراد مبتلا به فشارخون بالاي نسبتا" شديد(فشارخون 105-180/90-140 ميلي متر جيوه) نيز در طي چندين سال خطر بالايي از بروز عوارض وخيم را نشان مي دهند. تقريبا" 30درصد آن ها عوارض آترواسكلروز را بروز داده و بيش از 50 درصد دچار آسيب نهايي عضوي مربوط به افزايش فشارخون نظير كارديو مگالي، نارسايي احتقاني قلب، رتينوپاتي و نارسايي كليه مي گردند.

فشارخون بالا در ميزان هاي خفيف آن در صورت عدم تشخيص و درمان يك بيماري پيش رونده مي باشد.

سازمان جهاني بهداشت برآورد كرده است كه فشارخون بالا سبب يك مرگ از هر 8 مرگ مي شود و سومين عامل كشنده در دنيا است.

   نحوه انجام غربالگري

دعوت از افراد بالاي 18 سال و بيشتر براي مراجعه به پايگاه هاي بهداشتي وخانه بهداشت با رعايت شرايط قبل از اندازه گيري فشارخون

         اندازه گيري فشارخون با رعايت نكات مربوط به اندازه گيري فشارخون توسط مراقب سلامت و بهورز

         اندازه گيري مجدد فشارخون در صورتي كه فشارخون نوبت اول90/140 ميلي متر جيوه و بيشتر باشد (بعد از 1-2دقيقه استراحت)

         تعيين ميانگين فشارخون دو نوبت

         ارجاع به پزشك در صورتي كه فشارخون ميانگين 90/140ميلي متر جيوه و بيشتر باشد براي تاييد و درمان بيمار  

         غربالگري 3 سال يك بار براي افراد داراي فشارخون نوبت اول و دوم  كمتر از 90/140 ميلي متر جيوه بايد انجام شود.

         غربالگري افراد داراي ميانگين پيش فشارخون بالا( 80/120 تا 90/140 ميلي متر جيوه) و سابقه خانوادگي فشارخون بالابايد ساليانه انجام شود.

هدف كلي:

پيشگيري و كنترل فشارخون بالا وعوارض ناشي از آن

اهداف اختصاصي:

1-پيشگيري اوليه :

 اهداف پيشگيري اوليه:
- كاهش بروز و شيوع فشارخون بالا در افراد در معرض خطر
- كاهش بروز و شيوع عوامل خطرزاي ابتلا به فشارخون بالا(چاقي،كم تحركي، تغذيه نامناسب)

راهبردها

1- شناسايي افراد در معرض خطر

2-تغيير و اصلاح شيوه زندگي افراد در معرض خطر

3- پيگيري و مراقبت از افراد در معرض خطر

4- افزايش آگاهي جامعه وافراد در معرض خطر و كاركنان بهداشتي درماني در خصوص عوامل مستعد كننده ي ابتلا به فشار خون بالا ، مضرات آن و نحوه پيشگيري آن

2- پيشگيري ثانويه :

اهداف پيشگيري ثانويه:پيشگيري، كاهش و تاخير در بروز عوارض حاد و مزمن

راهبردها

1-تشخيص زودرس بيماري با غربالگري افراد در معرض خطرو شناسايي افراد مبتلا به فشارخون بالا

2-مراقبت و درمان سريع و مناسب بيماران شناسايي شده به منظور كنترل بيماري وجلوگيري از پيشرفت آن

3- افزايش آگاهي بيماران و خانواده آن ها وكاركنان بهداشتي درماني از فشارخون بالا وعوارض ونحوه كنترل آن ها

3- پيشگيري ثالثيه

اهداف پيشگيري ثالثيه:
- كاهش يا تاخير در بروز معلوليت و ناتواني
- كاهش مرگ ناشي از عوارض فشارخون بالا و كاهش سال هاي از دست رفته عمر

 

تاریخ به روز رسانی:
1398/10/18
تعداد بازدید:
96
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند می باشد.      آخرین بروزرسانی:1399/05/12
Powered by DorsaPortal