۱۳۹۸ سه شنبه ۱۹ آذر
پست الکترونیک نقشه سایت انگلیسی
معرفي واحد
تاریخ به روزرسانی: 1394/11/26

تاريخچه بهداشت محيط در ايران

بهداشت محيط سابقه اي همچون تاريخ بشردارد. دخل و تصرف در عوامل و شرايط محيط براي رسيدن به حد مطلوب زيست، يافتن سرپناه با شروع غار نشيني، چاره انديشي براي در امان ماندن از نيش پشه و حشرات ديگر، گناه شمردن آلوده كردن آب، استفاده از ظروف نقره اي براي ذخيره آب آشاميدني در مسافرتها و جنگهاي خارج از مرز در گذشته، استفاده از تكنولوژي در شناخت ميكروارگانيسمهاي بيماريزا و چارچوبي در جلوگيري از انتقال بيماريها توسط اين موجودات و خلاصه اتخاذ تدابيري در جهت مقابله با اثرات نامطلوب توسعه ناپايدار از آن جمله اند.

خدمات بهداشت محيطي به عنوان يك فعاليت منسجم دولتي در ايران سابقه اي حدود نيم قرن دارد. سازمان همكاري بهداشت در سال 1331 در ايران بوجود آمد. يكي از واحدهاي فعال سازمان همكاري بهداشت مهندسي بهداشت وابسته به وزارت بهداري سابق بود كه تاريخچه آن بشرح زير خلاصه مي شود :

مهندسي بهداشت از سال 1331 تا 1335 غالبا بصورت تيمي مركب از مهندسين كادر ستادي وزارتخانه در نقاط مختلف كشور فعاليت داشته اند. وظايف آنها علاوه بر تهيه دستورالعملها و فرمهايي در زمينه مركز تهيه و توزيع و فروش مواد غذايي، اماكن عمومي ، مبارزه با حشرات و جوندگان و دفع فضولات جامد و بهسازي منابع آب و طراحي نقشه هاي تيپ و اجراي پروژه هاي تامين آب مشروب بود . در اين مدت آنها توانستند در حد امكانات موجود از جمله نسبت به پياده كردن پروژه هاي آب آشاميدني 46 شهر اقدام كنند. اكثر پروژه هايي كه در آن زمان از نظر تامين آب مشروب برنامه ريزي، طراحي و اجرا شده اند دهها سال مورد بهره برداري بوده اند .اين پروژه ها با همكاري مشاوري به نام ليج فيلد صورت گرفت. از سال 1335مهندسي بهداشت به دليل خدمات ارزنده اي كه ارايه داده بود بصورت اداره كل درامد ودر مدت كوتاهي بسياري از استانهاي كشور ادارات مهندسي بهداشت تشكيل و بدين ترتيب در مراكز استانهاي كشور گسترش پيدا نمود. در سال 1340 مدت كوتاهي مهندسي بهداشت با ريشه كني مالاريا ادغام گرديد ولي بنا به دلايلي ادامه فعاليت واحدهاي ادغام يافته ممكن نگرديد و در نتيجه مجدداً اداره كل مهندسي بهداشت مستقلا به كار خود ادامه داد.

در طي سالهاي 1335 تا1340 به علت بوجود آمدن سازمانها و وزارتخانه هايي مرتبط با مسايل آب و برق مسئله تامين آب شهري از وظايف اداره بهداري سابق منفك و به عهده وزارت آب و برق كشور گذاشته شد و بر تامين آب مشروب و بهسازي محيط روستاها توسط اداره كل مهندسي بهداشت تاكيد شد.

در طي سالهاي قبل از 1340 و بعد از آن تعداد زيادي از مهندسين رشته هاي مختلف بويژه ساختمان و شيمي جهت اخذ تخصص در زمينه مهندسي بهداشت و مدارك تحصيلي فوق ليسانس، اكثرا با استفاده از بورسهاي مختلف بين المللي به خارج از كشور اعزام شدند. اعزام مهندسين مذكور به خارج از كشور عمدتا به دليل ضرورت تامين نيروي انساني ماهر در امر طراحي و اجراي پروژهاي آب مشروب و دفع بهداشتي فاضلابها صورت گرفت . فارغ التحصيلان ياد شده عمدتا پايه گذاران اصلي مهندسين مشاور فعلي در امور آب و فاضلاب و شركتهاي تامين و توليد لوازم مورد نياز تصفيه خانه هاي آب و فاضلاب كشورگرديد.

با گسترش فعاليتها ضرورت توسعه نيروي انساني در داخل كشور بيشتر احساس شد و در اين راستا پيرو تشكيل دوره كمك بهسازي و كمك مهندسي بهداشت كه از اوان تشكيل مهندسي بهداشت به همت آقاي دكتر فريس در پاكدشت (پلشت سابق) ، اولين دوره يا كلاس بهسازي با پذيرش ليسانسيه هاي علوم ( شيمي، فيزيك، زيست شناسي و ... )در دانشكده بهداشت دانشگاه تهران آغاز فعاليت نمود. اين دوره در سال 1345 تبديل بع دوره عالي بهسازي گرديد كه مدرك تحصيلي آن فوق ليسانس بود. فارغ التحصيلان دوره هاي مذكور عمدتا در فعاليتهاي بهداشت شهري اشتغال مي يافتند.

در جهت جبران كمبود نيروي انساني مهندسي بهداشت ، اولين دوره تخصصي مهندسي بهداشت كه بعدها با گذراندن پايان نامه منجر به اخذ مدرك فوق ليسانس گرديد با همت آقاي مهندس محمد عصار مدير كل مهندسي بهداشت وقت و همكاري سازمان بهداشت جهاني كه مشاور تمام وقتي را در اختيار گذاشت در دانشكده فني دانشگاه تهران ايجاد شد .

شركت كنندگان در دوره از فارغ التحصيلان فوق ليسانس دانشكده فني در رشته هاي ساختمان الكترومكانيك ، شيمي و معدن ، همچنين تعداد بورسيه از وزارت بهداري، وزارت آب و برق و ديگر ارگانها بودند . اين دوره چند سال بيشتر ادامه فعاليت نداد و بدليل مشكل تامين اساتيد مورد نياز كه از رشته هاي مختلف مهندسي ، علوم و بهداشت بودند و جمع آوري آنها در يك دانشكده كاملا مهندسي امكانپذير نمي نمود تعطيل گرديد.

به محاذات فعاليت دوره تخصصي مهندس بهداشت كلاس بهسازي در سال 1345 تبديل به دوره عالي فوق ليسانس بهسازي گرديد كه با گنجاندن تعدادي از واحدهاي فني بويژه در زمينه آب و فاضلاب موفق به اخذ عنوان مهندسي در زمينه علوم بهسازي گرديد.

تشكيلات اداره كل مهندسي بهداشت در سال 1344 شامل ادارات آب و فاضلاب، بهسازي ( شهري و روستايي )، هوا و محيط كار بود .

تشكيلات استاني به تبع از ساختار ستادي متشكل از ادارات آب و فاضلاب، بهسازي شهري، بهسازي روستايي بود و واحدهاي محيط كار و هوا در تعدادي از استانها بويژه شهرهاي صنعتي فعاليت داشتند. لازم به ذكر است كه عمده فعاليتهاي واحدهاي استاني بويژه در زمينه آب و فاضلاب تحت نظر مستقيم اداره كل بوده و كليه پروژه ها توسط مهندسين اداره كل تهيه ، نظارت و اجرا مي شدند، فقط تعداد معدودي از استانها به دليل داشتن افراد واجد شرايط پس از تاييد پروژه ها توسط اداره كل و تامين اعتبار اجرا مستقيم را به عهده مي گرفتند.

نيروي انساني مهندسي بهداشت در سال 1344 در سطح كشور جمعا 564 نفر شامل پرسنل ذيل بود :

مهندسي بهداشت 38 نفر، بهساز 13 نفر ، كمك مهندس بهداشت 90 نفر، كمك بهساز 80 نفر ، لوله كش و افزار مند 27 نفر، راننده 78 نفر، ماشين نويس 20 نفر، آشپز رختشوي و خدمتكار 13 نفر ( اكثرا شاغل در آموزشگاه كمك مهندسي بهداشت فريس در پلشت يا پاكدشت فعلي )

از اتفاقات عمده براي اداره كل مهندسي بهداشت، تصويب قانون مواد خوردني، آشاميدني، آرايشي وبهداشتي در سال 1346 بود كه زمينه اجراي قانونمندي را براي كنترل بهداشتي مراكز تهيه، توزيع و فروش مواد غذايي و اماكن عمومي با استفاده از ماده 13 آن براي كارشناسان در مشاغل بهسازي شهري و روستايي فراهم نمود كه تا حد زيادي خلا انتقال وظيفه تامين آب مشروب وبهسازي محيط روستاها در سال 1346از وزارت بهداري به وزارت آباداني و مسكن را جبران نمود. متاسفانه در اواخر سال 1346طراز فكر اجراي پروژه هاي تامين آب آشاميدني به عنوان يك امر كاملا مهندسي نضج گرفت و غافل از اينكه مهندسين شاغل در وزارت مذكور به دليل در گيري با پروژه هاي پر هزينه تجربه لازم را در زمينه اجراي پروژه هاي كوچك كه با مشاركت و خود ياري مردم ( نيروي كار، مصالح محلي، وسيله حمل ونقل و...) در سطح روستاها انجام مي شد را نداشتند، طبق مصوبه مسئوليت تامين آب آشاميدني روستاها و احداث و بهسازي حمام غسالخانه، كشتارگاه، رختشويخانه و ... در روستاها به عهده وزارت فوق الذكر واگذار شد. در همين سال اداره كل مهندسي بهداشت به اداره كل بهداشت محيط تغيير نام يافت . پنجسال بعد يعني در سال 1351 به مدت پنجسال وظيفه مذكور به عهده وزارت كشاورزي و پس از تشكيل وزارت تعاون ( امور روستاها، تحت مسئوليت وزارت جديد قرار گرفت و در سال 1356 با مصوبه اي وظايف ياد شده مجددا به اداره كل بهداشت محيط اعاده شد كه در سال 1358 مصوبه مذكور مجدد مورد تاكيد شوراي انقلاب قرار گرفت.

اجراي پروژه هاي آب مشروب روستاها و عمليات بهسازي محيط با پيروزي انقلاب اسلامي توسعه قابل ملاحظه اي يافت و با گسترش فعاليتها و بدليل اقتصادي نبودن اجراي پروژه هاي مجتمع اجتناب ناپذير گرديد ( از جمله اجراي پروژه هاي مجتمعي همانند پروژه مجتمع روستاهاي 800 گانه زابل كه مستلزم بكارگيري نيروهاي انساني متخصص متعدد، استفاده از مهندسين مشاور، نظارت با كمك مهندسين ورزيده بود و در قالب فعاليتهاي شبكه هاي بهداشتي درماني كشور نمي گنجيد) و نتيجتا مشكلاتي در امر ادغام فعاليتهاي بهداشت محيط در شبكه هاي بهداشتي درماني كشور ايجاد شد. توسعه فعاليتها فرصتي را به مسئولين مربوطه داد كه در جهت هماهنگ كردن تشكيلات بهداشت محيط با شبكه هاي بهداشتي درماني كشور در قالب سطح بنديهاي انجام شده تدابير لازم را اتخاذ نمايند و نهايتا با واگذاري مسئوليت تامين آب آشاميدني و بهسازي محيط روستاها به وزارت جهاد سازندگي زمينه ادغام فعاليت هاي بهداشت محيط در شبكه فراهم گرديد.

طرز فكر تعديل نيروي انساني و كوچك كردن تشكيلات وزارت بهداشت از جمله در اوايل سال 1374 منجر به ادغام دو اداره كل بهداشت محيط و اداره كل بهداشت حرفه اي گرديد كه با ادامه روند كوچك سازي تشكيلات و واگذاري بعضي از وظايف به بخش خصوصي و واگذاري مسئوليتها به دانشگاهها و دانشكده هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني كشور و تصويب ساختارجديد تشكيلاتي وزارت متبوع در آذرماه 1379، اداره كل بهداشت محيط و حرفه اي به دفتر سلامت محيط و كار تغيير نام يافت.

تعداد بازدید: 430
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
خراسان جنوبي-شهرستان نهبندان-بلوار امام رضا(ع)-
تلفن: 32933803 الي 32933800,    دورنگار: 05632933803 الي 05632933800,  كدپستي     E-mail: [nehbandan@]bums.ac.ir
ورود اعضاء
خروج
Powered by DorsaPortal